หลังจากที่ทำให้วุ่นวายกันไปในบทความแรก เนื่องจากยังมีหลายจุดที่ไม่เคลียร์
http://sabre.exteen.com/20091212/fake
ทั้งนี้เพราะผมดันเขียนตามความเข้าใจของผมเอง โดยมิได้อธิบายให้ละเอียดเท่าที่ควร
ทำให้บางจุดสามารถตีความเหมารวมไปถึงภาคส่วนที่ไม่เกี่ยวข้องได้
จึงได้ทำการรวบรวมประเด็นมาเรียบเรียงใหม่ เพื่อให้เข้าใจไปในแนวทางเดียวกันมากขึ้นครับ

ซึ่งผมเองก็ไม่แน่ใจนักว่าจะสามารถเขียนได้กระจ่างกว่าเดิมขนาดไหน
แถมพอมาเรียบเรียงใหม่ กลับรู้สึกว่ามันฟาดงวงฟาดงาไปได้ทั่วกว่าเดิมเสียอีก OTL
หากท่านผู้อ่านพบจุดใดที่รู้สึกยังไม่ค่อยเข้าท่า หรือว่าตกรายละเอียดไป ก็สามารถแจ้งไว้ในเอนทรี่ได้เลยครับ


////////////////////////////////////////////////////////////////////


คำเตือน

ขอให้อ่านทุกประเด็นตามลำดับ จนครบ ก่อนคอมเมนท์
เพราะหากท่านอ่านข้ามหรือไม่อ่านแม้เพียงประเด็นเดียว
ก็สามารถเข้าใจเนื้อหาของบทความนี้ผิดได้อย่างง่ายดาย


////////////////////////////////////////////////////////////////////


เอาล่ะ
ถ้าพร้อมแล้วก็มาเริ่มกันเลยดีกว่า


////////////////////////////////////////////////////////////////////


เมื่อมีอะไรสักอย่างเป็นที่นิยมขึ้นมา ก็จะเกิดกลุ่มคนที่มีความชอบเหมือนกันขึ้นมา
จากนั้นแฟนๆของเรื่องดังกล่าวก็จะเริ่มสร้างสรรค์ผลงานขึ้นโดยมีเรื่องดังกล่าวเป็นต้นแบบ
โดยทั่วไปแล้ว ผลงานในกลุ่มนี้มีชื่อเรียกว่า Fan-Work, Fan-Made, Fanon หรือคำอื่นๆ ขึ้นอยู่กับเวบบอร์ดแต่ละแห่ง

อนึ่ง คำว่า Canon หมายถึง ผลงานต้นฉบับหรือข้อมูลต้นฉบับ
จึงมีการดัดแปลงเป็นคำว่า Fanon เพื่อใช้สื่อถึง Fan-Work หรือ Fan-Made และยังหมายรวมถึงข้อมูลที่ไม่ใช่ต้นฉบับแต่เกิดจากแฟนๆด้วย
ซึ่งในบทความนี้จะขอใช้คำว่า Canon และ Fanon ครับ

Fanon นั้นสามารถพบเห็นได้หลายรูปแบบ อาทิเช่น
ภาพวาด คลิปวิดีโอ แฟลชวิดีโอ แฟลชเกม เกม นิยาย เรื่องสั้น และโดจิน
ในส่วนของโดจินนั้นประกอบด้วย โดจินชิ (หนังสือการ์ตูน) (ในไทยนิยมเรียกสั้นๆว่าโดจิน), โดจินเกม, โดจินออนกาคุ (เพลง)


////////////////////////////////////////////////////////////////////


เกริ่นมาเสียยาว ทีนี้ก็มาถึงคิวของ FAKE กันบ้าง

FAKE คืออะไร ?

FAKE นั้นจัดว่าเป็น Fanon ชนิดหนึ่ง อาจปรากฏในรูปแบบใดก็ได้ เช่นเดียวกับ Fanon อื่นๆที่กล่าวไปแล้วข้างต้น

ถ้าอย่างนั้นอะไรที่ทำให้ FAKE แตกต่างจากอย่างอื่น ?
...FAKE ต่างจาก Fanon ทั่วไปตรงที่...

ลักษณะโดยทั่วไปของ FAKE (ตามความคิดของผม) คือ
1. มีการลอกเลียนและ/หรือตัดต่อเข้ากับผลงานต้นฉบับ จนดูออกได้ยากว่าเป็นของจริงหรือไม่
2. มีการนำมาเผยแพร่โดยนำเสนอว่ามันเป็นโทโฮของแท้ ทั้งๆที่มันไม่ใช่
ตัวอย่างเช่นภาพในเอนทรี่เก่า http://sabre.exteen.com/20091212/fake

แต่โดยสรุปก็คือ

FAKE (ตามความคิดของผม) คือ
ผลงานใดๆก็ตามที่ถูกอ้างว่าเป็นโทโฮของแท้จากมือ ZUN ทั้งที่จริงๆแล้วไม่ใช่


////////////////////////////////////////////////////////////////////


มันก็คือผลงานของแฟน ไปว่าเขา FAKE ได้อย่างไร ?

เรื่องนี้ต้องดูที่เจตนาของผู้สร้างผลงานดังกล่าวว่าทำออกมาในลักษณะนั้นเพื่ออะไร
ถ้าตั้งใจทำออกมาเพื่อหลอกตาและสร้างข่าวปลอม ก็ย่อมตัดสินได้ง่ายว่าเป็น FAKE อย่างไม่ต้องกังขา

 

หากแต่

โดยมากแล้วเจ้าของผลงานเพียงทำออกมาเล่นๆหรือทำด้วยความชอบในงานต้นฉบับเท่านั้น บางครั้งแค่สร้างขึ้นเพื่อคุยเล่นในกลุ่มเล็กๆด้วยซ้ำ

นอกจากนี้

ผลกระทบจากบทความของท่าน ZUN ทำให้ชาวโดจินตื่นตัวเรื่องลิขสิทธิและมารยาทพื้นฐานในการทำโดจินมากขึ้น

สิ่งที่เกิดขึ้นก็คือ มีการระบุชัดเจนในผลงานหรือแหล่งเผยแพร่ผลงาน ด้วยข้อความทำนองว่า "ผลงานเหล่านี้เป็น Fanon"
ซึ่งเมื่อมีการแสดงออกถึงเจตนาของเจ้าของผลงานแล้ว ก็จะสามารถระบุได้ว่าผลงานนั้นเป็น Fanon ...ไม่ใช่ FAKE... เพราะเจ้าของไม่ได้ตั้งใจจะ FAKE


////////////////////////////////////////////////////////////////////


ถ้าอย่างนั้นทำไมมันจึงกลายเป็น FAKE ล่ะ ?

นั่นก็เพราะการเดินทางของข้อมูลนั่นเอง

การเดินทางของข้อมูลมีลักษณะดังนี้
เจ้าของผลงานต้นฉบับ >> แฟนผลงานต้นฉบับ >> สร้าง+เผยแพร่ผลงาน Fanon >> ผู้บริโภคสื่อ+นำไปเผยแพร่ต่อ >> ผู้บริโภคสื่อปลายทาง

(สมมติให้เป็น A >> B >> C >> D >> E)

ซึ่งก็อย่างที่ผมได้กล่าวไปในข้างต้นแล้วว่า นอกจากตัวผลงานแล้ว มันยังมีปัจจัยสำคัญอีกอย่างคือ "วิธีการเผยแพร่ผลงาน"


ในส่วนของ A และ B นั้นข้ามไป
ส่วน E นั้นเป็นเพียงผู้รับปลายทางเท่านั้น จึงข้ามไป


ในส่วนของ C นั้นขอหยิบประโยคเดิมมาย้ำอีกรอบว่า
"มีการระบุชัดเจนในผลงานหรือแหล่งเผยแพร่ผลงาน ด้วยข้อความทำนองว่า "ผลงานเหล่านี้เป็น Fanon"
เมื่อมีการแสดงออกถึงเจตนาของเจ้าของผลงานแล้ว ก็แสดงว่ามันไม่ใช่ FAKE เพราะเจ้าของไม่ได้ตั้งใจจะ FAKE
"
กล่าวคือ B เป็นเจ้าของผลงาน แต่อาจจะไม่ได้เป็นคนทำให้มันกลายเป็น FAKE ก็ได้

 


ถ้างั้นใครเป็นคนทำล่ะ ?

คำตอบก็คือ D (ผู้บริโภคสื่อ+นำไปเผยแพร่ต่อ) นั่นเองครับ
รูปแบบของสาเหตุที่พบได้มีอยู่หลายแบบ เช่น
1. ทำไปตามธรรมเนียมปฏิบัติที่มีมาแต่เดิม โดยไม่ทันคิดว่ามันไม่ใช่ เช่น การใส่แท็กชื่อ touhou ในเวบคลังภาพ
2. นำมาเผยแพร่ต่อว่าเป็น Canon ทั้งๆที่รู้อยู่แล้วว่าไม่ใช่
3. นำมาเผยแพร่ต่อโดยคิดว่าเป็น Canon โดยไม่ได้ตั้งใจ อาจเกิดจากการที่อ่านคำเตือนภาษาญี่ปุ่